1 WordPress ile Site Oluşturmak
1.1 Giriş
WordPress, açık kaynaklı bir bloglama ve içerik yönetim sistemi (CMS) platformudur. Dünya genelindeki web sitelerinin önemli bir yüzdesinde kullanılmaktadır. WordPress ücretsizdir ve bireyler ve işletmeler için düşük maliyetli bir çözüm sunar. Başlangıçta bir blog platformu olarak oluşturulmuş olsa da oldukça çok yönlüdür ve çeşitli türde siteler için kullanılabilir. WordPress’i öğrenme sürecini ortalama bir bilgisayar kullanıcısının bir web sitesi veya blog oluşturma bakış açısıyla ele alınmaktadır.
1.2 Platform Seçimi
WordPress’in iki ana “lezzeti” vardır: WordPress.com ve WordPress.org.
- WordPress.com: Bu, barındırılan (hosted) bir hizmettir. Ücretsiz bir blog oluşturmanıza ve barındırma hizmetini WordPress.com’un sağlamasına olanak tanır. Genellikle kurulumu daha kolaydır, ancak daha az kontrol ve esneklik sunar. Ücretli yükseltme seçenekleri (Premium Temalar, VideoPress, İşletme ve Kurumsal paketler gibi) daha fazla özellik sunar. İçeriğinizi WordPress.org’a taşımak isterseniz, bu transferi kendiniz yapabilir veya WordPress.com’u ücret karşılığında kiralayarak yaptırabilirsiniz.
- WordPress.org: Bu, kendi kendine barındırılan (self-hosted) versiyondur. Yazılımı indirip kendi web sunucunuza kurmanız gerekir. Çok daha fazla kontrol ve esneklik sağlar. Kendi temalarınızı ve eklentilerinizi yükleyebilir ve çekirdek dosyalara tam erişim sağlayabilirsiniz. WordPress.org’un genellikle daha çok yönlü ve kullanımı daha ucuz bir versiyon olduğunu bilinmektedir.
1.3 Başlangıç
WordPress ile web sitesi kurmak günümüzde oldukça kolaydır. İlk web sitenizi kurmadan önce bazı temel kavramları anlamanız önemlidir. WordPress, acemi kullanıcılar için erişilebilir olacak şekilde tasarlanmıştır. Adım adım bir yaklaşım izleyerek temel bir WordPress web sitesini kurup çalışır hale getirebilirsiniz.
1.4 Alan Adı ve Hosting
Her web sitesi bir sunucuya (server) ihtiyaç duyar. Web barındırma sağlayıcıları (web hosts veya hosting providers), web sitenizi depolayabileceğiniz sunucuları kiralayan şirketlerdir. Aylık ücret ödersiniz ve fiyat, seçtiğiniz plana bağlıdır. Farklı hosting türleri vardır: paylaşımlı hosting (shared hosting), Sanal Özel Sunucular (VPS) ve WordPress hosting. WordPress hosting, WordPress kullanıcıları için özel olarak oluşturulmuş ve site yönetimini kolaylaştıran araçlar içeren bir hizmettir. Bir hosting sağlayıcısı seçmek ciddi bir karardır ve dikkatli olmak önemlidir.
Bir alan adı (domain name) kaydetmek de gereklidir. Alan adı kaydı, istenen adın uygunluğunu kontrol etmeyi, bir alan adı kayıt kuruluşuna ücret ödemeyi ve kaydı düzenli olarak yenilemeyi içerir. Bazı web barındırma sağlayıcıları, hosting hizmetlerine kaydolduğunuzda ücretsiz alan adı kaydı sunabilir, ancak bu genellikle şartlarla birlikte gelir ve kontrolün sizde olması tavsiye edilir.
WordPress’i hosting hesabınıza kurmak genellikle basittir. Çoğu sağlayıcı tek tıklamayla veya kolay kurulum seçenekleri sunar. Manuel kurulum da mümkündür, ancak biraz teknik bilgi gerektirebilir.
1.5 İçerik Oluşturma ve Yönetimi
WordPress’te içerik temel olarak Gönderiler (Posts) ve Sayfalar (Pages) olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır. Gönderiler daha güncel içerikler içindir (blog gönderileri gibi), Sayfalar ise Hakkımızda (About) veya Anasayfa (Homepage) gibi statik içerikler için kullanılır. WordPress ayrıca özel gönderi türlerini (custom post types) de destekler.
Web sitenizin içerik, ayar ve diğer temel unsurlarını yönetmek için kullanılan arayüze WordPress Dashboard (Gösterge Paneli) denir. Dashboard’a genellikle site adresinize /wp-admin veya /wp-login.php ekleyerek veya hosting kontrol panelinizden erişilir. İçerik oluşturma ve düzenleme, Gönderi Düzenleyicisi (Post Editor) ve Sayfa Düzenleyicisi (Page Editor) aracılığıyla yapılır.
Medya dosyaları (görseller, videolar, ses dosyaları) eklenebilir ve yönetilebilir. Görsel düzenleme ve optimizasyon araçları mevcuttur. Yorumlar (comments) yönetilebilir.
1.6 Temalar (Themes)
Temalar, web sitenizin “görünümünü ve hissini” belirleyen şablonlardır. Mizanpajı, fontları, renkleri ve diğer tasarım öğelerini kontrol ederler. Binlerce ücretsiz ve premium (ücretli) tema mevcuttur. Ücretsiz temalar resmi WordPress Tema Dizini’nde ve üçüncü taraf sitelerde bulunabilir. Premium temalar genellikle daha gelişmiş özellikler, özelleştirme seçenekleri ve destek sunar.
Temalar Easy Install (Kolay Kurulum), Two-Step Install (İki Adımlı Kurulum) ve Manual Install (Manuel Kurulum) yöntemleriyle kurulabilir. Kurulduktan sonra, sitenin görünümü Customizer (Özelleştirici) aracı veya CSS kullanılarak kişiselleştirilebilir. Ana temanın dosyalarını değiştirmeden özelleştirme yapmak için çocuk temaları (child themes) kullanılabilir. Mobil kullanıcılar için duyarlı (responsive) veya mobil uyumlu temalar önemlidir.
1.7 Eklentiler (Plugins)
Eklentiler, WordPress’in işlevselliğini genişletmek ve yeni özellikler eklemek için kullanılır. Hayal edebileceğiniz bir özellik varsa, muhtemelen bunu uygulamanıza yardımcı olabilecek bir eklenti vardır. On binlerce ücretsiz ve premium eklenti mevcuttur. Ücretsiz eklentiler genellikle yeterli olsa da, premium eklentiler daha gelişmiş özellikler ve destek sunabilir. Kaliteli eklentiler seçmek, güvenlik sorunlarını, yavaşlamayı veya eklenti çakışmalarını önlemek için önemlidir.
Eklentiler Easy Install, Two-Step Install veya Manual Install yöntemleriyle kurulabilir. Kurulan eklentiler, “Plugins” (Eklentiler) sayfasından etkinleştirilir veya devre dışı bırakılır. Popüler eklenti kategorileri arasında SEO, Yedekleme (Backup), Performans Optimizasyonu, İletişim Formları (Contact Forms) ve E-ticaret (Ecommerce) bulunur. Eklentiler temadan bağımsızdır, yani temayı değiştirebilir ancak eklentileri koruyabilirsiniz. Mobil işlevsellik için de özel eklentiler mevcuttur.
1.8 Navigasyon (Navigation)
WordPress Dashboard, yönetim alanında gezinmek için kullanılır. Sitenin ön yüzünde ziyaretçilerin gezinmesine yardımcı olmak için menüler oluşturulabilir. Özel menüler oluşturulabilir ve düzenlenebilir. Widget’lar (widgets) aracılığıyla da menüler görüntülenebilir. Kalıcı Bağlantı Ayarları (Permalinks Settings), URL yapısını kontrol eder ve bu SEO için önemlidir. Breadcrumbs (ekmek kırıntıları) da gezinmeye yardımcı olabilir.
1.9 Optimizasyon
Optimizasyon, sitenin performansı ve arama motorlarındaki görünürlüğü için önemlidir. Arama Motoru Optimizasyonu (SEO), sitenizin arama motoru sonuç sayfalarındaki (SERP) konumunu iyileştirmeyi amaçlar. Başlıklar, başlık etiketleri (headings), bağlantılar, anahtar kelimeler, kategoriler ve etiketler gibi öğeler SEO’yu etkiler. Yoast SEO gibi SEO eklentileri öneriler ve araçlar sunar. Performans optimizasyonu, önbelleğe alma (caching) gibi teknikleri içerir. Görsel optimizasyonu da performans için önemlidir. Mobil cihaz kullanıcıları için mobil uyumluluk (responsive design) kritik bir optimizasyon unsurudur.
1.10 Güvenlik
Bir WordPress sitesinin güvenliği hayati öneme sahiptir. Güçlü parolalar kullanmak tavsiye edilir. Kullanıcı rolleri, kimin hangi site alanlarına ve işlevlerine erişebileceğini kontrol ederek güvenlikle ilişkilidir. iThemes Security gibi güvenlik eklentileri siteyi korumaya yardımcı olabilir. WordPress çekirdeği, temalar ve eklentileri düzenli olarak güncellemek güvenliğin önemli bir parçasıdır. Siteyi kötü niyetli tehditlerden veya hatalardan kurtarmak için yedeklemeler (backups) yapılması zorunludur. Özel siteler oluşturma seçenekleri de mevcuttur.
1.11 Bakım ve Gelişmiş Konular
Bir WordPress sitesinin bakımı, güncellemeleri takip etmeyi, yedeklemeler yapmayı ve sorunları gidermeyi içerir. WordPress yazılımı, temalar ve eklentilerin güncel tutulması önemlidir. Güncellemeler genellikle otomatik olarak yapılabilir, ancak manuel güncellemeler de mümkündür. Yedeklemeler, bakımın hayati bir parçasıdır ve manuel veya eklentiler aracılığıyla yapılabilir. Sorun giderme (troubleshooting) kılavuzları yaygın sorunların çözümüne yardımcı olabilir.
Web sitelerini farklı bir hosting sağlayıcısına taşımak veya WordPress.com ile WordPress.org arasında geçiş yapmak mümkündür. WordPress’i yerel bir bilgisayarda çalıştırma seçeneği de vardır. Özelleştirme, temel düzeyde kodlama bilgisi olmadan veya CSS/HTML kullanılarak yapılabilir. Tema yapısını ve şablon etiketlerini (template tags) anlamak daha gelişmiş özelleştirme için faydalıdır.
1.12 Ek Özellikler ve Yükseltmeler (Premium)
Ek özellikler genellikle premium (ücretli) temalar ve eklentiler aracılığıyla sunulur. Bu premium seçenekler genellikle ücretsiz muadillerine göre daha gelişmiş özellikler ve destek sağlar. WordPress.com, çeşitli premium yükseltmeler ve paketler sunar, bunlar arasında premium temalara erişim, VideoPress, rehberli site transferi ve farklı işlevsellik seviyelerine sahip İşletme (Business) veya Kurumsal (Enterprise) planlar yer alır. Yönetilen WordPress hosting (Managed WordPress hosting), performans, güvenlik ve destek gibi konularda gelişmiş hizmetler sunan premium bir barındırma çözümüdür. WooCommerce, e-ticaret siteleri için en popüler ve sağlam eklentilerden biridir.
